Vervanging van de verwarmingsinstallatie: verwarming op houtsnippers vervangt fossiele brandstoffen
Een hoteleigenaar en boer zet de energietransitie in gang
Toen de oude stookolieverwarming op de Schalchen Hof in Gstadt am Chiemsee aan het einde van haar levensduur was, was er voor exploitant Jakob Bichler maar één optie: er moest een houtsnipperverwarming komen die op hernieuwbare brandstof draait. Door te kiezen voor deze brandstof uit zijn eigen bos is Bichler vrijwel zelfvoorzienend.
Hout staat centraal
De Schalchen Hof „Schoiner“ in Gstadt aan de Chiemsee is een traditioneel hotel met een prachtig uitzicht op het meer. De wortels van het complex gaan terug tot in de middeleeuwen. Er is een land- en bosbouwbedrijf aan verbonden en er hoort ook een camping bij. Eigenaar Jakob Bichler en zijn vrouw Mona runnen het hotel en de boerderij als familiebedrijf in de derde generatie. Bichler is een duizendpoot. Je ziet hem net zo goed in traditionele klederdracht bij de receptie staan als in een snijbestendige broek met de kettingzaag in het bos bij het snoeien van bomen of op de tractor bij het bewerken van de 30 ha grote akkergrond. En als de plaatselijke brandweer hem roept, is hij ook daar ter plaatse.
Eén ding ligt de technisch geïnteresseerde Beier Bichler bijzonder na aan het hart: het milieuvriendelijk beheer van het hele bedrijf. Daarom betrekken de Bichlers onder andere de ingrediënten voor de gerechten die in de hotelrestaurants worden geserveerd voornamelijk van regionale leveranciers en streven ze naar afvalvermijding. De eigen stroombehoefte wordt voor 95 procent gedekt door fotovoltaïsche installaties met een totaal vermogen van 140 kW piek en batterijopslag van 45 kWh, en Jakob Bichler denkt zelfs al na over een uitbreiding.
Bij het hotelgebouw van 2.600 m² en een bijgebouw van 400 m² is er echter, naast de elektriciteitsbehoefte, ook een aanzienlijke warmtebehoefte die niet volledig kan worden voorkomen. Tot nu toe werd hierin voorzien door een olieverwarming, een gasketel en zonne-energie. Om ook op dit gebied duurzaam en toekomstbestendig te worden, had een uitgebreide modernisering van de warmtevoorziening voor Jakob Bichler de hoogste prioriteit. Voordat hij een keuze maakte voor een nieuwe verwarmingsinstallatie, had hij zich gedurende een langere periode grondig verdiept in de beste mogelijkheden. Des te duidelijker was daarna de keuze voor een houtsnipperverwarming van Windhager – niet in de laatste plaats omdat ook een van de buren uitsluitend goede ervaringen had met een installatie van de Oostenrijkse fabrikant.
Er werden twee PuroWIN-verwarmingsketels geïnstalleerd met elk een nominaal verwarmingsvermogen van 100 kW. Dit keteltype onderscheidt zich door intelligente, veilige en zeer efficiënte houtvergassingstechnologie, die de stofbelasting in de rookgassen tot een minimum beperkt. De gepatenteerde tegenstroomvergassing maakt gebruik van de filterende werking van de brandstof: eerst wordt de verbrandingskamer gevuld met houtsnippers. In het onderste deel ontstaat na de ontsteking een gloeibed. Door de hitte verkolt het daarboven liggende houtsnippers. Deze laag werkt als een actiefkoolfilter. Het houtgas stijgt op uit het gloeibed en stroomt door de kool en de onverbrande houtsnippers. Het fijnstof wordt daarbij gefilterd. Pas boven het houtsnippers vindt vervolgens de verbranding van het houtgas plaats. Dit systeem, dat in samenwerking met het onderzoeksinstituut BIOS Bioenergiesysteme is ontwikkeld, zorgt voor extreem lage emissiewaarden, die nauwelijks nog meetbaar zijn.
De PuroWIN is bovendien de eerste houtspaanderverwarming die houtspaanders op productieklaar niveau in de robuuste roestvrijstalen voorraadbak van 270 liter kan aanzuigen. De ketel is echter ook verkrijgbaar met een directe schroeftransporteur, zoals in het Bichler-project. De PuroWIN-ketels kunnen in cascade worden geschakeld tot een totaalvermogen van 400 kW.
Bij de installatie op de Schalchen Hof werd gebruikgemaakt van een MS Infinity 5 x-regeling, een ketelbedieningsunit InfoWIN Touch samen met de regel-app myComfort, twee schroeftransportsystemen, twee asbakken en twee AccuWIN-buffertanks met elk een inhoud van 3.000 liter. De rookgassen worden afgevoerd via een dubbelstroomrookgasafvoersysteem van Raab-Eiselfing met een lengte van 7,5 meter; twee Upmann-trekregelaars Z4 houden de schoorsteentrek constant. Het hydraulische systeem werkt volgens het Tichelmann-systeem. Dankzij frequentieomvormers kunnen de verwarmingsketels met minimale slijtage worden opgestart.
De milieubalans van het hernieuwbare houtsnippers wordt bij Bichler nog beter, omdat hij de installatie voedt met resthout en stormhout uit zijn eigen bos dat anders niet bruikbaar is. „Mijn doel was om ook op het gebied van verwarming onafhankelijker, zuiniger en grondstofbesparender te worden en zoveel mogelijk binnen de grondstofkringloop te blijven”, zegt Jakob Bichler, „we kunnen ons hout toch al niet tegen kostprijs verkopen, maar op deze manier kunnen we het als energiebron gebruiken. Meestal laten we het twee jaar drogen. Moeten we het hout echter snel uit het bos halen, bijvoorbeeld bij een plaag, dan gaat het door onze eigen drooginstallatie. Juist na de invoering van de CO₂-belasting en vooral gezien de stijgende energiekosten als gevolg van de oorlog in Oekraïne bleek de keuze voor de houtsnipperverwarming een ‘jackpot’ te zijn. Het liefst zou ik ook de resterende gasnoodverwarming nog vervangen. Ik weet alleen nog niet hoe.”
De aanpassing van de verwarmingsinstallatie ging gepaard met uitgebreide aanvullende maatregelen. Zo moesten de verwarmings- en opslagruimte opnieuw worden gebouwd om te voldoen aan de eisen voor verwarmingsinstallaties met een vermogen van meer dan 50 kW. Daarnaast werden verbindingsleidingen aangelegd voor de stadsverwarming naar de andere gebouwen. De totale lengte daarvan bedraagt 320 meter, die Bichler in eigen beheer met 300 mm isolatie vorstvrij heeft aangelegd. In de woningen vindt de warmteafgifte in de badkamers plaats via vloerverwarming en in alle overige ruimtes via conventionele radiatoren.
Na een goed bedrijfsjaar is Jakob Bichler zo enthousiast over de installatie dat hij inmiddels is begonnen met ‘evangeliseren’: ‘Wij land- en bosbouwers hebben doorgaans individuele oplossingen nodig,’ legt hij uit, „er moet voortdurend iets worden bijgebouwd of anders worden opgelost. Bij Windhager klopt het gewoon – en dat is geweldig!“ Zozeer zelfs dat Bichler een vaste bijeenkomst voor boeren heeft opgezet. Daar geeft hij lezingen en advies over verwarming met biomassa.
Conclusie
„Andere mensen hebben oldtimers als hobby, bij mij is dat nu eenmaal de verwarmingsinstallatie”, zo vat techniekfanaat Bichler zijn enthousiasme voor zijn Windhager-houtsnipperverwarming samen. Met haar uitgekiende techniek voldoet de installatie perfect aan zijn eisen op het gebied van milieuvriendelijke energie en lage exploitatiekosten. Doordat hij het hout uit zijn eigen bosbeheer kan gebruiken, is Bichler vrijwel zelfvoorzienend. Zelfs de elektrische hulpenergie voor de besturing, het transport van de houtsnippers en de pompen komt dankzij zonnepanelen en een energieopslagsysteem uit eigen productie. Niet in de laatste plaats mocht Bichler zich verheugen over een subsidie van 45 procent op zijn investeringen, want de omschakeling van fossiele energie naar hernieuwbare energie ligt in het belang van de politiek vereiste energietransitie.
